[an error occurred while processing this directive]
Voorwoord
Er is geen ander jaar geweest in Nederland met een hogere gemiddelde jaartemperatuur dan het afgelopen jaar. In 2014 bedraagt de gemiddelde temperatuur 11,7 graden en is daarmee een halve graad warmer dan de recordjaren 2006 en 2007.

Records. Waarom vinden wij die zo interessant? Sla de krant er maar op na, kijk op nieuwssites of luister naar radio en televisie. Zodra er een weerrecord wordt verbroken, vertellen we dat aan elkaar. Of het nu gaat om de dag met de meeste neerslag (28 juli in 2014), de warmste dag (19 juli in 2014) of de extreem milde winter van 2013-2014 waarin geen enkele dag voorkwam met een etmaalgemiddelde onder nul. Ook dat was nog niet eerder voorgekomen in Nederland sinds het begin van de weerwaarnemingen.

Interesseren ons deze records omdat wij nauwgezet geďnformeerd wil worden over het veranderende klimaat? Dat is onwaarschijnlijk. Hoewel de genoemde extremen in lijn zijn met de verwachte effecten van klimaatverandering in Nederland, kun je één individueel record daar niet mee associëren.
Klimaatverandering eiste zeker in 2014 wel de belangstelling op. Uit het vijfde klimaatrapport van het IPCC blijkt dat de wereldgemiddelde temperatuur met 1 tot 4 graden omhoog zal gaan. In navolging van dit nieuwe IPCC-rapport heeft het KNMI vier klimaatscenario's voor Nederland ontwikkeld waaruit blijkt dat ook in Nederland de temperatuur omhoog gaat, de zeespiegel stijgt en de kans op extreem weer toeneemt.
In het klimaatrapport zijn diverse andere gevolgen van de temperatuurstijging voor de Nederlandse samenleving in kaart gebracht. Deze KNMI'14-klimaatscenario's die op 26 mei 2014 zijn aangeboden aan staatsecretaris Wilma Mansveld, zijn gebruikt voor het nieuwe Deltaprogramma waarin voorgesteld wordt om dijken en zeeweringen op een adaptieve manier te verhogen. Dit klimaatadaptatieprogramma is op Prinsjesdag 2014 aan het parlement gepresenteerd.

Maar drie andere gebeurtenissen in 2014 op het werkterrein van het KNMI verklaren misschien waarom extremen zoveel aandacht trekken. Het noodweer tijdens Pinksteren in Limburg, de gasbevingen in Groningen en de SO2-wolken die na de vulkaanuitbarsting op IJsland ook Nederland bereikten.
Het grote aantal bliksemontladingen (meer dan 1600 per kwartier) en de zeer zware windstoten op tweede Pinksterdag was voor het KNMI aanleiding om code rood af te geven voor Limburg. Reden voor de organisatie van Pinkpop en de burgemeester van Landgraaf om het popfestival gedurende de onweersbui stil te leggen ter bescherming van de toeschouwers.
In 2014 was voor het eerst een gasbeving voelbaar in de stad Groningen. Het KNMI heeft dit jaar overigens minder gasbevingen in Noord-Nederland hoeven registreren en er was hier geen beving met een hogere magnitude dan 3 op de schaal van Richter.
Geheel onverwacht hebben in 2014 vulkanische erupties op IJsland bij de Bárđarbunga vulkaan geleid tot de uitstoot van enorme hoeveelheden SO2-gas. Met behulp van OMI-satellietdata kon het KNMI het pad van deze SO2-wolken volgen over de oceaan, en kon met weermodellen uitgerekend worden wanneer deze wolken Nederland zouden bereiken. Gelukkig heeft dit niet tot kritische situaties geleid omdat de SO2-niveaus ruim onder de grenswaardes bleven.

Waarom zijn deze gebeurtenissen zo belangrijk voor ons? Omdat ze iets vertellen over risico's in onze leefomgeving. Zelf hadden wij mogelijk geen last van het hevige onweer of de passerende SO2-wolk, maar dat kan een volgende keer anders zijn. En daar willen we graag op voorbereid zijn. Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee. Ieder mens wil alert zijn op gevaren in zijn omgeving. Zo heeft de mens zich genetisch ontwikkeld - anders hadden we het niet overleefd. Als risico's toenemen ten gevolge van klimaatverandering, of andere antropogene en geofysische oorzaken, wordt het alleen maar belangrijker om de samenleving daar uitvoerig over te informeren en zo nodig te waarschuwen. Daarmee kunnen risico's beperkt worden en de veiligheid van de samenleving vergroot worden. Een missie waar het KNMI zich in 2015 weer doeltreffend en 24/7 voor inzet.

Gerard van der Steenhoven
Hoofddirecteur KNMI

[an error occurred while processing this directive]